Total Dirsek Protezi (Dirsek Artroplastisi) Ameliyatı ve Tedavi Süreci
Dirsek eklemi; kolumuzu bükme, uzatma ve ön kolu çevirme gibi temel hareketleri yapmamızı sağlayan üç kemikten (humerus, ulna ve radius) oluşan karmaşık bir menteşe yapısına sahiptir. İleri derece eklem harabiyeti nedeniyle bu hareketlerin ciddi şekilde kısıtlandığı ve dayanılmaz ağrıların yaşandığı durumlarda total dirsek protezi (dirsek artroplastisi) ameliyatı, hastaların yaşam kalitesini geri kazandıran en etkili ve kalıcı ortopedik çözümlerden biridir.
Diz veya kalça protezlerine kıyasla daha nadir uygulanan bir cerrahi olmasına rağmen dirsek protezi, özellikle ilaç, enjeksiyon ve fizik tedavi gibi ameliyatsız yöntemlere yanıt vermeyen hastalarda ağrıyı tamamen ortadan kaldırmakta son derece başarılıdır.
Total Dirsek Protezi Kimlere Uygulanır?
Dirsek eklemindeki kıkırdak ve kemik yapısının geri döndürülemez şekilde bozulduğu şu durumlarda protez cerrahisine başvurulur:
Romatoid Artrit (İltihaplı Romatizma): Dirsek protezi ameliyatlarının en sık yapılma nedenidir. Eklem zarının kronik iltihabı zamanla kıkırdağı tamamen tahrip eder.
İleri Derece Kireçlenme (Osteoartrit): Yaşa veya aşırı kullanıma bağlı kıkırdak aşınması sonucu kemiklerin birbirine sürtünmesi durumudur.
Travma Sonrası Artrit: Geçmişte yaşanan şiddetli dirsek kırıkları, bağ yırtılmaları ve çıkıklar sonrası yıllar içinde gelişen eklem harabiyeti.
Parçalı ve Kaynamayan Kırıklar: Özellikle ileri yaştaki hastalarda, kemiklerin onarılamayacak kadar parçalandığı veya kaynamadığı karmaşık kırık vakalarında doğrudan protez tercih edilebilir.
Total Dirsek Protezi Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Dirsek protezi ameliyatı, hasarlı kıkırdak ve kemik yüzeylerinin çıkarılarak yerlerine insan biyolojisiyle tam uyumlu (genellikle titanyum ve yüksek polietilen alaşımlı) yapay eklem parçalarının yerleştirilmesi işlemidir. Süreç genel olarak şu adımları içerir:
Anestezi ve Hazırlık: İşlem, hastanın genel sağlık durumuna göre genel anestezi veya kolun tamamen uyuşturulduğu bölgesel (blok) anestezi ile gerçekleştirilir.
Hasarlı Dokuların Temizlenmesi: Dirseğin arka kısmından yapılan bir kesi ile ekleme ulaşılır. İşlevini yitirmiş eklem yüzeyleri, kemik çıkıntıları (osteofitler) ve iltihaplı dokular titizlikle temizlenir.
Protezin Yerleştirilmesi: Humerus (kol kemiği) ve ulna (ön kol kemiği) içindeki kanallara, anatomiye uygun ölçülerdeki metalik protez sapları yerleştirilir. Bu iki parça, dirseğin doğal bükülme hareketini kusursuz şekilde taklit edecek özel bir menteşe mekanizmasıyla birbirine tutturulur.
Kapatma ve Bandaj: Eklem çevresindeki kas, tendon ve cilt dokuları onarılarak işlem sonlandırılır. Cerrahi ortalama 1,5 ila 2 saat sürmektedir.
Ameliyat Sonrası İyileşme ve Fizik Tedavi Süreci
Başarılı bir cerrahinin ardından el ve kol fonksiyonlarının tam olarak geri kazanılması için fizik tedavi ve rehabilitasyon süreci kritik bir öneme sahiptir.
Erken Dönem: Ameliyat sonrası dirsek, ödemi kontrol altına almak ve doku iyileşmesini desteklemek için atel veya özel bir sargı ile korumaya alınır.
Egzersizlere Başlama: Genellikle ameliyattan birkaç gün sonra, hekim kontrolünde hafif el bileği ve omuz hareketlerine başlanır. Atel çıkarıldıktan sonra uzman fizyoterapistler eşliğinde dirsek hareket açıklığını (ROM) ve kas gücünü artırıcı egzersizlere geçilir.
Günlük Yaşama Dönüş: Hastalar genellikle birkaç hafta içinde yazı yazma, yemek yeme gibi kendi öz bakımlarını yapabilecek seviyeye gelirler. Ancak, protezin ömrünü korumak ve aşınmayı önlemek için hastaların ömür boyu o kolla 2-3 kilogramdan daha ağır nesneleri kaldırmaması ve dirseğe darbe alabilecekleri temas sporlarından uzak durmaları tavsiye edilir.
26 Ağustos 2026